Przyszedł na świat 30 stycznia 1850r. w Warszawie. Wywodził się z rodziny inteligenckiej, a jego starszym bratem był Maksymilian Gierymski (wybitny polski malarz, jeden z prekursorów realizmu).

Młody artysta edukację rozpoczął w rodzinnym mieście, gdzie uczęszczał do Klasy Rysunkowej, w której zajęcia prowadził Rafał Hadziewicz (jeden z bardziej cenionych polskich malarzy). Następnie młodszy z braci Gierymskich udał się do Monachium, by studiować na tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych. Tam uczył się pod okiem  m. in. Georga Hiltenspergera i Alexandra Strähubera. Edukację ukończył ze złotym medalem otrzymanym za obraz „Kupiec wenecki”. Jeszcze w czasie studiów rozpoczął współpracę w roli ilustratora z warszawskimi pismami – „Kłosami” i „Tygodnikiem Ilustrowanym”. Odbył także wiele podróży u boku starszego brata. w czasie których odwiedził m. in. Włochy oraz alpejskie kurorty, gdzie Maksymilian poddawany był leczeniu (cierpiał on na gruźlicę).

Od 1873r. Aleksander Gierymski przebywał głównie w Rzymie. Tamtejsza sztuka wywarła na niego wielki wpływ, co uwidaczniało się w jego późniejszej twórczości. Do Polski powrócił w 1879r. i zamieszkał w Warszawie. To właśnie na okres od 1879 do 1888 przypada czas jego najwspanialszych dokonań artystycznych (wtedy to powstał chociażby cykl jego obrazów ukazujących biedę Powiśla – dzielnicy Warszawy). Wówczas współpracował m. in. z „Wędrowcem”, w którego redakcji poznał Antoniego Sygietyńskiego oraz Stanisława Witkiewicza. Zaniedbane Stare Miasto, Solec Powiśle; nędza, mieszkańcy ubogich dzielnic – nie były to tematy które w ówczesnej Warszawie mogłyby zapewnić dostanie życie artyście. Warszawskie mieszczaństwo preferowało w tym czasie raczej inne malarstwo na szczycie którego stały sceny historyczne ilustrujące wielką przeszłość Polski.

Postać starej Żydówki była szczególnie bliska artyście, bo wielokrotnie do niej powracał w rysunkach i szkicach, aby ostatecznie uczynić bohaterką jednego z najsłynniejszych swoich obrazów – „Żydówki z pomarańczami” (ok. 1880-1881, Muzeum Narodowe w Warszawie). Na tle rozległej, szarobłękitnej panoramy Warszawy, stoi stara handlarka oparta o balustradę. Zmęczona życiem, biedna, liczy na sprzedanie chociażby kilku sztuk owoców ze swojego kosza. Jej poorana zmarszczkami twarz jest smutna, ale jednocześnie pełna godności. Przedstawienie tej starej, anonimowej kobiety urasta do ponadczasowej wizji niezniszczalnej godności człowieka, która trwa mimo wszelkich przeciwności losu. Zgodnie ze swoją praktyką malarską Gierymski wielokrotnie powracał do tego samego tematu.

W 1884r. Gierymski wyjechał do Wiednia, a później udał się nad Morze Północne, gdzie poddał się kuracji nerwicy, która coraz mocniej zaznaczała swą obecność w jego życiu. Być może przyczyną opuszczenia Polski był także fakt, iż w ojczyźnie nie doceniano jego twórczości tak bardzo, jak w krajach zachodnich. Od tego czasu Gierymski bardzo rzadko wracał do ojczyzny, poświęcając swój czas leczeniu oraz poszukiwaniu inspiracji do kolejnych dzieł. W latach 1893 – 1895 zawitał do Krakowa, mając nadzieję na objęcie Katedry Malarstwa na Akademii Sztuk Pięknych (wtedy zaczął tworzyć dzieła podejmujące tematykę lokalną – np.. „Dziewczyna z Bronowic”, „Trumna chłopska”). Jednakże nie przydzielono mu tej niewątpliwie zaszczytnej funkcji, co spowodowało, że Gierymski ponownie udał się do Włoch, gdzie pozostał aż do śmierci.

Olbrzymi wpływ na życie twórcy „Żydówki z pomarańczami” miała rozwijająca się nerwica. Pod koniec życia była ona tak silna, iż malarz trafił do szpitala psychiatrycznego przy via Lungara w Rzymie. Tam też zmarł, co nastąpiło między 6 a 8 marca 1901r. Ciało Gierymskiego nie zostało sprowadzone do Polski – pochowano go na cmentarzu Campo Verano.

Twórczość
Dokonania artystyczne Aleksandra Gierymskiego były bardzo zróżnicowane. Artysta wiele podróżował, a liczne inspiracje do swoich dzieł czerpał właśnie z krajobrazów i widoków, jakie dane było mu zobaczyć w obcych krajach. Pierwszym dziełem polskiego malarza, które wywarło wielkie wrażenie na odbiorcach (uhonorowano je nawet złotym medalem), była namalowana w 1873r. „Scena sądu z >>Kupca weneckiego<<” (lub po prostu „Kupiec wenecki”). Największy wpływ na twórczość Gierymskiego wywarły realizm oraz impresjonizm. Pierwszy z tych nurtów oddziaływał na niego szczególnie na początku jego działalności artystycznej oraz w okresie pobytu w Polsce (np. „Żydówka z cytrynami”). Natomiast elementy impresjonizmu w jego sztuce obecne były niemal zawsze (co szczególnie uwidacznia się w eksperymentach z oświetleniem itp.), lecz szczególne znaczenie zyskał w późniejszym etapie twórczości, gdy Gierymski znajdował się poza ziemiami ojczystymi (np. „Ogród włoski”).

Twórczość Aleksandra Gierymskiego zazwyczaj podejmowała tematykę zewnętrzną, badając przy tym świat. Artysta unikał tanich wzruszeń, stawiając bardziej na autentyzm i naturalność kompozycji. W ojczyźnie często spotykał się on z krytyką, która starała się piętnować trywialność tematów podejmowanych przez malarza. Największe uznanie zyskał on w zachodniej Europie, gdzie więcej do powiedzenia mieli ludzie rozumiejący najnowsze trendy w sztuce.

Źródło: https://eszkola.pl